Onbewust bekwaam

Een jongetje van vier denkt dat hij alles kan. Zet hem achter het stuur van pappa’s auto en hij rijdt zo weg. Nou goed, hij kan nog niet met zijn voetjes bij het gaspedaal, maar anders… Als dat kleine jongetje achttien wordt, mag hij beginnen met rijles. Eenmaal achter het stuur van de lesauto blijkt autorijden moeilijker dan hij dacht. Dat is een tegenvaller, maar ook de eerste stap op weg naar het roze papiertje. Ons jongetje, we noemen hem voor het gemak even Jan, maakt de stap van ‘onbewust onbekwaam’ naar ‘bewust onbekwaam’.

Na de eerste tegenvallende rijles, waarin Jan erachter kwam dat hij er helemaal niets van kon, is iedere volgende rijles een feest. Steeds leert hij er wat bij. Mag hij in het begin alleen maar sturen, na verloop van tijd komt daar gas geven, remmen en schakelen bij. Jan is een snelle leerling en hij maakt zich ook het verkeer snel eigen. Veertig lessen later kan Jan autorijden en hij haalt zijn examen. Dan begint het leerproces pas echt.

Als Jan autorijdt, is hij bewust bezig met alle handelingen. Inhalen is binnenspiegel, buitenspiegel, over de schouder kijken, knipper uit en gaan. Hoewe

l hij kan rijden, kost een halfuurtje rijden hem de nodige energie. Drie maanden later stapt Jan na een drukke dag op het werk in de auto. Als hij de afslag naar huis neemt, schrikt hij. Jan kan zich niet herinneren dat hij is ingestapt en eigenlijk kan hij zich van de hele rit weinig herinneren. Toch parkeert hij de auto zonder kleerscheuren voor zijn deur. Jan heeft de laatste stap in het leerproces gezet. Van bewust bekwaam heeft Jan de stap gezet naar onbewust bekwaam.

De laatste stap is het belangrijkst in iedere leercurve. Pas als je onbewust bekwaam bent, kun je vertrouwen op je kennis en vaardigheden. Dan kosten die handelingen veel minder energie en pas dan is er ruimte voor nieuwe kennis en vaardigheden.